نخستین نشست حامیان دانشگاه هنر اصفهان، پنجشنبه ۹ بهمن ماه ۱۴۰۴ با هدف حمایت مادی و معنوی از آموزش، هنر و هنرمندان در دانشگاه اصفهان برگزار شد.
در این نشست که با حضور جمعی از استادان دانشگاه، هنرمندان، فعالان اقتصادی و خیران حوزه هنر همراه بود بر حمایت از هنر، اقتصاد فرهنگ، برگزاری حراج تخصصی، آموزش عالی و دیپلماسی فرهنگی، تاسیس بزرگترین موزه هنرهای ایرانی-اسلامی و رسانه تخصصی هنر تاکید و ایدههای راهبردی در این حوزهها ارائه شد تا شاهد همافزایی میان دانشگاه، جامعه هنری و بخش خصوصی در مسیر احیای جایگاه جهانی هنر اصفهان باشیم.
*** ارتقای هنر راهکار رسیدن ایران به خودآگاهی واقعی
رسول رکنیزاده، سرپرست دانشگاه اصفهان، با نگاهی فلسفی و تمدنی به مقوله هنر اظهار کرد: هنر یکی از جلوههای اصلی خودآگاهی اجتماعی است. جامعهای که به خودآگاهی میرسد، این آگاهی را در عرصه هنر متجلی میکند. هنر وامگرفته از جایی نیست، بلکه ریشه در فرهنگ، سنتها و پیشینه تاریخی هر جامعه دارد. اگر ایران بخواهد به خودآگاهی واقعی دست یابد، راهی جز ارتقای هنر و بهرهبرداری از ظرفیتهای هنری در سایر عرصهها ندارد.
وی با اشاره به آنکه دانشگاه هنر نباید فقط بهعنوان نهادی مستقل در آموزشدیده شود، بلکه باید به جامعه و فرهنگ تعلق داشته باشد و از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی شهر اصفهان بهره ببرد، گفت: هنر با علوم پایه تفاوتهایی دارد. در علوم تجربی، تفاوتی میان فیزیک ایرانی و فیزیک اروپایی وجود ندارد، اما وقتی از معماری ایرانی یا موسیقی ایرانی سخن میگوییم، با مفهومی عمیق از اصالت و هویت مواجه هستیم. این تمایز، حاصل تاریخ و فرهنگ یک ملت است.
*** تأسیس صندوق نیکوکاری هنری در بستر بازار سرمایه
مهدی کرباسیان، عضو هیات امنا و رئیس هیاتمدیره بنیاد حامیان دانشگاه اصفهان، با اشاره به محدود شدن بودجه دانشگاهها به دلیل شرایط دشوار مالی، گفت: دانشگاههای دولتی وابستگی مستقیم به بودجه ملی دارند و طبیعی است که در چنین شرایطی با کمبود منابع مواجه شوند. شرایط موجود ضرورت شکلگیری حمایتهای مردمی و نهادی را دوچندان میکند. بنیاد حامیان میتواند در ابعاد مختلفی از جمله حمایت مالی، عمرانی، تجهیزاتی و حتی معنوی ایفای نقش کند. دانشگاه تهران، دانشگاه شریف، دانشگاه امیرکبیر با تشکیل بنیادهای حامیان، نتایج آن را دیدهاند.
*** هنر اصفهان باید دوباره در ایران و جهان شناخته شود
مسعود خوانساری، خیر و نایبرئیس اتاق ایران نیز در ادامه این نشست گفت: اصفهان بیش از هر شهر دیگری در ایران دارای میراث هنری است، اما متأسفانه به دلیل محدودیتهای گردشگری و مسائل اقتصادی، هنرهای فاخر این شهر کمتر شناخته شده است. بنیادها و نهادهای فرهنگی میتوانند با حمایت از هنرمندان و معرفی آثار اصفهانی در داخل و خارج از کشور، جایگاه واقعی هنر اصفهان را بازسازی کنند. وظیفه ماست که هنر اصفهان را دوباره در ایران و جهان به مردم بشناسانیم. حضور در مهمانیها و نمایشگاههای بینالمللی یکی از راههای شناساندن هنر ایران به جهانیان است.
*** هنر، انسان را به تلاش بیشتر ترغیب میکند
محمد حسین رضایی، خیر فرهنگی نیز یادآور شد: راهاندازی مجمع خیران دانشگاه هنر اصفهان فرصت بزرگی است تا همه ظرفیتهای موجود، از تجربه و دانش گرفته تا امکانات و حمایتهای مالی، برای معرفی و تقویت هنر به کار گرفته شود. هنر، شوق و انگیزهای ایجاد میکند که انسان را به تلاش بیشتر ترغیب میکند. هر تجربهای که در کنار هنرمندان و خیرین میگذرانیم، نهتنها الهامبخش است، بلکه زمینهساز رشد و پیشرفت هنر و فرهنگ میشود.
*** بهتر است با نگاه عملیاتی از تجاریسازی هنر سخن بگوییم
سیده محبوبه کاظمی دولابی، مدیر مسئول نگارخانه ترانه باران با نگاهی اقتصادی به هنر اظهار کرد: هنرهای اصیل و تمدنی ایران بزرگترین منبع غیرنفتی کشور هستند و مدیریت صحیح اقتصادی و تجاری هنر میتواند هم فرهنگ و اقتصاد کشور را تقویت کرده و هم معیشت هنرمندان را بهبود بخشد.
او با اشاره به آنکه هنرهای سنتی و صنایع دستی با کمترین هزینه میتوانند ارزش افزوده بالا ایجاد کنند و با جذب سرمایهگذاران و پیوند با صنعتگران، فرصتهای اشتغال و ثروتآفرینی قابلتوجهی فراهم کنند، تصریح کرد: بهتر است به جای استفاده صرف از واژه اقتصاد هنر، از مفهوم تجاریسازی هنر سخن بگوییم. این رویکرد میتواند برای سرمایهگذاران جذابتر باشد و زمینه ورود سرمایههای کلان به حوزه هنر را فراهم کند.
*** لزوم تاسیس رشته گردشگری هنری و رسانه تخصصی هنر
این فعال فرهنگی با اشاره به ظرفیت گردشگری هنری تصریح کرد: گردشگری هنری، برخلاف گردشگری فرهنگی، الزاماً وابسته به مکان نیست و میتوان آثار و نمایشگاهها را در سراسر جهان به نمایش گذاشت. ایجاد رشته تخصصی گردشگری هنری در دانشگاه هنر اصفهان میتواند هم به درآمدزایی دانشگاه و هم به برندسازی هنرمندان و دانشگاه منجر شودو به جذب دانشجویان داخلی و بینالمللی کمک کرده و زمینه معرفی و فروش هنر ایرانی در سطح جهانی را فراهم کند.
کاظمی دولابی بر ضرورت راهاندازی رسانه تخصصی دانشگاه هنر تأکید کرد و گفت: توسعه پایدار بدون رسانه امکانپذیر نیست. دانشگاه هنر نیازمند رسانهای تخصصی، چندزبانه و فعال در قالب چاپی، دیجیتال و پادکست است تا بتواند روایتگر هنرهای ایرانی اصیل و تمدنی در سطح ملی و بینالمللی باشد.
*** تأسیس گالری تخصصی و حراج دانشگاه هنر
مؤسس حراج باران همچنین پیشنهاد تأسیس گالری تخصصی و حراج دانشگاه هنر اصفهان را مطرح کرد و افزود: گالری میتواند فضایی برای نمایش آثار هنرمندان باشد و حراج، بستری برای عرضه آثار خاص و شاخص با هدف ایجاد ارزش افزوده و بازگشت سرمایه در نظر گیرد.
با مدیریت درست و نگاه عملیاتی به تجاریسازی هنرهای سنتی، میتوانیم هنر ایران را به موتور اصلی اشتغال، ارزآوری و نفوذ فرهنگی کشور تبدیل کنیم.
*** پیشنهاد ایجاد بزرگترین موزه هنرهای اسلامی در ایران
کاظمی دولابی همچنین با پیشنهاد تاسیس بزرگترین موزه هنرهای ایرانی-اسلامی در ایران، گفت: طی سالهای گذشته طرحی درخصوص تاسیس بزرگترین موزه هنرهای اسلامی ارائه دادیم. ما نیازمند مشارکت فعال همه کسانی که میتوانند در بازگشت آثار ایرانی، اسلامی و حمایت از هنرمندان و ترویج فرهنگ کمک کنند، هستیم؛ این پروژه فقط یک موضوع هنری نیست، بلکه یک حرکت بزرگ ملی و دیپلماسی فرهنگی است.
او این پروژه را نه تنها یک اقدام هنری، بلکه یک حرکت بزرگ ملی و فرهنگی دانسته و بر اهمیت حمایت های حاکمیتی و مشارکت فعال تمامی ارکان جامعه در بازگشت آثار ایرانی که منابع غنی فرهنگی کشورمان هستند تاکید میکند. به اعتقاد او، این موزه میتواند به عنوان یک پلتفرم فرهنگی مهم، جایگاه هنر ایرانی را در سطح جهانی ارتقا دهد و در جهت تقویت هویت فرهنگی و پیشرفت اقتصادی کشور گامهای مؤثری بردارد.
*** حمایت صنایع و هنرمندان میتواند اثرگذاری تأسیس بزرگترین موزه هنر اسلامی در ایران را بیشتر کند
مهدی علیخانی صدر، نماینده دولت در بخش سرمایهگذاری هنری نیز درخصوص اقدامات اخیر برای توسعه و احیای هنر اسلامی اظهار کرد: تأسیس بزرگترین موزه هنر اسلامی در ایران نیازمند حمایت سرمایهگذاران و هماهنگی با ارکان حاکمیت است. حضور بخش خصوصی و صنایع مرتبط، مانند فولاد مبارکه، در کنار مسئولیت اجتماعی و حمایت از هنرمندان، میتواند اثرگذاری این پروژه را چندبرابر کند.
او ادامه داد: ایجاد یک تشکل نهادی و ثبت رسمی آن در وزارت کشور ضروری است و اگر بخش خصوصی بخواهد وارد این عرصه شود، باید بازخورد حمایتی و مزایای حضور خود را ببیند. ما در دانشکده حکمرانی و توسعه شهری، سهمیه و برنامههای مشخصی برای حضور علاقهمندان و متخصصان تدوین کردهایم.
*** مزیت رقابتی واقعی ایران در فرهنگ، هنر، گردشگری و خلاقیت انسانی نهفته است
علی مطیعیفر، معمار و مدرس دانشگاه با اشاره به مسیر تاریخی توسعه در ایران گفت: از اواخر قاجار تا پایان پهلوی اول، توسعه عمدتاً با نگاهی مهندسی و سختافزاری فهم شد؛ نگاهی که آن را در زیرساخت، صنعت و ابزار فیزیکی خلاصه میکرد و از ابعاد انسانی، فرهنگی و هویتی غافل بود. این رویکرد، اگرچه در مقاطعی اجتنابناپذیر مینمود، اما در ادامه به بحرانهایی انجامید که با انقلاب، جابهجاییهای جمعیتی و گسستهای هویتی تشدید شد.
وی افزود: ناپیوستگی در درک تاریخی و فقدان پیشآگاهی نسبت به تداوم ژئوپلیتیک، هزینههای سنگینی در سیاست، اقتصاد و هویت ایران بهجا گذاشته است. یکی از خطاهای بنیادین تجربه ژئوپلیتیک ایران را تعریف قدرت بهعنوان هدف باید دانست نه ابزار.
این استاد معماری بیان کرد: هرچند تصرف نظامی ممکن بوده، اما به دلیل ناتوانی در تثبیت بنیانهای اقتصادی، تجاری و شبکهای، قدرتی پایدار شکل نگرفته است. این وضعیت در تقابل با تجربه تاریخی اسلام و نیز نمونه موفق دوران شاهعباس صفوی است. دورانی که با اتکا به تجارت، هنر و سیاست شهری و با خلق فضاهایی چون میدان نقشجهان، قدرت نرم، اقتصاد و فرهنگ در یک شبکه منسجم به هم پیوند خوردند.
مطیفیفر تأکید کرد: امروز نیز مزیت رقابتی واقعی ایران نه در قدرت سخت، بلکه در فرهنگ، هنر، گردشگری و خلاقیت انسانی نهفته است. در جهانی که سرمایههای بزرگ به دنبال مزیتهای نرم و پایدارند، ایران میتواند با تکیه بر میراث تمدنی خود نقشآفرین باشد. ایجاد نهادهایی مانند آکادمی هنر غرب آسیا در اصفهان میتواند آغاز بازتعریف مسیر توسعه باشد؛ مسیری که بهجای تمرکز صرف بر ابزار، بر انسان، هویت و شبکههای فرهنگی و اقتصادی استوار است و تنها راه برونرفت آگاهانه از وضعیت کنونی محسوب شود.
او با اشاره به نقش معماری در هویت شهری اصفهان اظهار کرد: معماری، زبان گویای فرهنگ یک شهر است و دانشگاه هنر باید در بازخوانی و بازتولید این زبان نقش فعالتری ایفا کند. پیوند دانشگاه با پروژههای واقعی شهری، میتواند هم به ارتقای کیفیت آموزش و هم به حل مسائل شهر کمک کند.
*** مدیریت شهری و حمایت نهادی از هنر
محمد نورصالحی، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان، نیز در این نشست با اشاره به مسئولیت مدیریت شهری در حمایت از هنر اظهار کرد: اصفهان بدون هنر، معنا ندارد و شورای شهر از هر طرحی که به تقویت زیرساختهای فرهنگی و هنری منجر شود، حمایت میکند. همکاری میان دانشگاه هنر، شهرداری و شورای شهر میتواند به تعریف پروژههای مشترک فرهنگی و هنری با اثرگذاری اجتماعی گسترده منجر شود.
*** دانشگاه هنر اصفهان باید روایتگر هنر ایرانی در سطح جهانی باشد
سید محمد امین امامی، رئیس گروه همکاریهای علمی بینالمللی و روابط عمومی دانشگاه هنر اصفهان، با تأکید بر اهمیت دیپلماسی فرهنگی اظهار کرد: دانشگاه صرفاً محلی برای نقاشی یا فعالیتهای سنتی هنری نیست، بلکه پیونددهنده هنر با صنعت و احیای دانش و صنایع کهن است. نقش باستانسنجی در فهم ماندگاری آثار تاریخی و انتقال این دانش به تولیدات امروزه است و دانشگاه هنر تنها دانشگاه، موزه کشور است. جایی که میراث گذشته در معماری و فضای آن زنده است و مسئولیت اصلی دانشگاه، حفظ و انتقال سالم این امانت به نسلهای آینده است.
او افزود: دانشگاه هنر اصفهان باید روایتگر هنر ایرانی در سطح جهانی باشد و این امر بدون ارتباطات بینالمللی فعال و رسانه تخصصی چندزبانه ممکن نیست. تولید محتوای حرفهای، مستندسازی و حضور در شبکههای علمی و هنری جهان، از الزامات جهانیشدن دانشگاه هنر است. کسی که میراثش را بشناسد، در آینده موفق خواهد بود.
*** صنایعدستی ایران هرگز در جهان تحریم نشده
عباس شیردل، قلمزن و رئیس پیشین اتحادیه صنایع دستی استان اصفهان نیز در این نشست گفت: وضعیت کنونی صنایعدستی ایران در بدترین دوره در ۶۰ سال اخیر است و ریشه آن را نه در تحریمهای خارجی، بلکه در مدیریت نادرست داخلی باید دانست. از زمان شکلگیری سازمان صنایعدستی در ۱۳۴۵ تاکنون حدود ۳۰ مدیر بدون تحصیلات و تخصص مرتبط بر این حوزه مسلط بودهاند و تنها دوره موفق، مدیریت چهارساله دکتر نامور بوده که نشان داد، امکان تحول واقعی وجود دارد.
او با تأکید بر آنکه صنایعدستی ایران هرگز در جهان تحریم نشده و آثار ایرانی حتی امروز نیز بهصورت غیررسمی به کشورهای مختلف صادر میشود، اذعان داشت؛ اما به دلیل چرخه معیوب مدیریتی در داخل، هنرمند به اقتصاد پایدار، بیمه و معیشت مناسب دسترسی ندارد. درحالیکه کشورهایی مانند امارات با هویتسازی فرهنگی و برگزاری رویدادهای بینالمللی از صنایعدستی درآمدهای کلان کسب میکنند، ایران باوجود هویت تاریخی غنی، از سرمایه خود بهدرستی محافظت نکرده است.
شیردل راه نجات صنایعدستی را عبور از دولت و ایجاد نهادهای مستقل با مشارکت هنرمندان، خیران و مدیران فرهنگی دانست و تصریح کرد: ثبت ۱۹۶ رشته صنایعدستی، ثبت جهانی برخی رشتهها، علائم تجاری بینالمللی و آمادهسازی پروندههای جهانی بزرگترین سرمایه آینده این حوزه است. امنیت اقتصادی نداشتن هنرمند نتیجه تصمیمهای داخلی طی دهههاست و حال زمان اصلاح ساختار فرارسیده است.
این استاد قلمزنی با اشاره به خطر گسست دانش سنتی اظهار کرد: بسیاری از ظرایف هنرهای سنتی در سینه استادان نهفته است و اگر این دانش بهصورت نظاممند به دانشگاه منتقل نشود، بخشی از میراث ناملموس ما از بین خواهد رفت. بهتر است نظام استادـشاگردی در کنار آموزش دانشگاهی احیا شود.
*** مستندسازی و روایت هنرمندان برای آینده
سید محسن طباطباییپور، مستندساز و فعال فرهنگی، نیز در سخنانی اظهار کرد: مستندسازی زندگی، آثار و شیوه کار هنرمندان، یک ضرورت تاریخی است و دانشگاه هنر میتواند محور تولید مستندهای مرجع در حوزه هنر ایرانی باشد.
